Tháng 4.1948, tại chiến khu Việt Bắc, Hoàng Cầm viết “Bên kia sông Đuống” một kiệt tác của thơ ca kháng chiến chống Pháp. Giai điệu thiết tha của dân ca Quan họ thấm vào từng vần thơ.
Xưa nay mùa thu vẫn được coi là mùa thơ. Cảnh thu đẹp nhưng buồn Thơ ca truyền thống hiện đại thường vẫn vẽ cảnh thu như vậy, kể cả thơ Xuân Diệu. Thơ duyên cũng là một bài thơ về cảnh thu nhưng có những nét riêng độc đáo mà vẫn Xuân Diệu
Nếu thơ ca là tiếng vọng của lòng người vào năm tháng thời gian, để thương để nhớ lại cho đời thì bài "Bên kia sông Đuống" của thi sĩ Hoàng Cầm là một bài thơ mang tính chất kì diêu như vậy.
Nếu Thơ duyên là một bài thơ rất Xuân Diệu, thì xem ra nhưng lời bình mà tác giả Thi nhân Việt Nam dành cho thi phẩm này cũng hết sức Hoài Thanh. Cơ chừng chỉ bởi ấn tượng với mấy câu thơ được ngòi bút phê bình tài hoa tình tế kia nảy ra...
"Quê hương là gì hở mẹ Mà cô giáo dạy phải yêu Quê hương là gì hở mẹ Ai đi xa cũng nhớ nhiều” (Đỗ Trung Quân) Kì lạ thay hai tiếng quê hương! Là một ngọn núi, một cánh đồng, một mái trường, một dòng sông... đó là quê hương ta, mang nặng trong lòng ta.
"Em ơi buồn làm chi, Anh đưa em về sông Đuống Ngày xưa cát trắng phẳng lì..." Tiếng nhớ tiếng thương tha thiết ấy cứ ngân nga mãi trong lòng ta. Những vần thơ "Bên kia sông Đuống" như có một ma lực làm đắm say lòng người hơn nửa thế kỉ nay.
Trong Thi nhân Việt Nam (1941). Hoài Thanh đã có nhận xét thật xác đáng về một đặc điểm của thơ Xuân Diệu: "Thơ Xuân Diệu... Khi vui cũng như khi buồn. người đều nồng nàn. tha thiết”
Hoàng Cầm, nhà thơ của miền quê Kinh Bắc: Ông sinh năm 1922. Ông nói về quê Mẹ đất Cha: “Tôi người Quan họ Quê mẹ bên này sông Cách quê cha một dòng Nước trắng…”
Thơ là thu của lòng người, thu là thơ của đất trời, câu nói ngỡ như một trò chơi chữ này của người xưa hoá ra đã thể hiện dược mối tương thông kì lạ giữa mùa thu và thơ ca.
Khổ cuối bài thơ, âm điệu trở nên tha thiết sâu lắng, bồi hồi. Vẫn là tiếng lòng rung lên theo hoài niệm. Biết bao thương nhớ khôn nguôi: "Tây Tiến người đi không hẹn ước Đường lên thăm thẳm một chia phôi
