Nhắc đến Nguyễn Bỉnh Khiêm, ngươi ta luôn nhớ tới câu chuyện ông dâng sớ vạch tội và xin chém đầu mười tám lộng thần nhưng vua không nghe, ông bèn cáo quan về quê ở ẩn.

Thời phong kiến, khi Công danh đã được hợp về nhàn (Thuật hứng, bài số 24 - Nguyễn Trãi), hoặc khi bất mãn với chốn quan trường đầy bon chen, danh lợi, nhiều vị quan đã lui về chôn quê, mai danh ẩn tích.

Lê Thánh Tông khi nhắc lại câu chuyện xưa về nàng Vũ Nương đã viết bài thơ có đoạn rằng: Chứng quả đã đôi vầng nhật nguyệt Giải oan chẳng lọ mấy đàn tràng? Qua đây mới rõ nguồn cơn ẩy Khá trách chàng Trương khéo phũ phàng.

Trong diễn biến cốt truyện của mỗi câu chuyện, kết thúc là phần có vị trí khá quan trọng, mang nhiều ý nghĩa, thể hiện quan điểm, tư tưởng của nhà văn. Với đoạn kết Chuyện chức phán sự đền Tản Viên và lời bình cuối truyện chúng ta sẽ hiểu rõ hơn điều đó

Bất cứ ai đã từng đọc Chuyện chức phán sự đền Tản Viên chắc chắn cũng bị lôi cuốn bởi nghệ thuật kể chuyện lôi cuốn của Nguyễn Dữ. Nhưng đằng sau câu chuyện li kì, hấp dẫn ấy là những tư tưởng, tình cảm sâu kín của tác giả

Chuyện chức phán sự đền Tản Viên là một trong những truyện tiêu biểu của Truyền kì mạn lục. Truyện không chỉ hấp dẫn người đọc bởi câu chuyện mà Nguyễn Dữ đã kể lại mà còn có sức hút từ chính yếu tố thần kì trong đó.

Những nhân cách lớn làm nên những tài năng lớn. Chân lí ấy đã phản ánh đúng con người, đức độ và tài năng của những con người nhân vật kiệt xuât vào bậc nhất trong lịch sử phong kiến Việt Nam như Thái sư Trần Thủ Độ và Thái phó Tô Hiến Thành

Thời trung đại, văn - sử - triết bất phân là hiện tượng thường thấy trong một văn bản ngôn từ. Đó cũng chính là lí do khiến nhiều câu chuyện lịch sử lại có giá trị văn học lớn lao. Từ những trích đoạn trong Đại Việt sử kí toàn thư của Ngô Sĩ Liên

Khó có thể hình dung lịch sử Việt Nam sẽ ra sao, triều đại nhà Trần sẽ ra sao nếu không có nhân vật vĩ đại Trần Quốc Tuấn. Hiếm có con người nào có nhân cách cao cả trọn vẹn như ông. Trong Đại Việt sử kí toàn thư

Kết thúc bài Tựa “Trích diễm thi tập”, Hoàng Đức Lương có viết:... Ớ cuối các quyển ấy, mạn phép phụ thêm những bài vụng về do tôi viết, cốt để làm sách dạy trong gia đình.